Midwinter, het lichtfeest
In de natuur
Dit is de winterzonnewende! De zon heeft zijn cyclus achter de rug en hoewel de winter nu pas begint, worden de dagen eindelijk weer langer. We moesten er lang op wachten, maar eindelijk komt de zon weer terug! In de natuur gaat de energie langzaam aan weer stromen.
Mijn beleving
Hoewel Samhein in heksenkringen vaak wordt beschouwd als nieuwjaar, krijg ik dat eigenlijke oud-en-nieuw-gevoel pas met Midwinter, of zoals het ook wordt genoemd: Joel. In het jaarwiel bestaat geen begin of einde, maar dit is wel weer een omslagpunt waarop de zon even stil staat. Even een korte, bewuste adempauze waarna het elke dag een beetje langer licht wordt. En dat extra beetje licht is nu precies wat ik zo hard nodig heb om de steeds drukker wordende, donkere maand januari door te komen.
Voor mij is Joel daarom een feest van kaarsen - veel is altijd te weinig. Massa's licht(*) om te vieren dat de zon vanaf nu weer op weg is om de aarde te warmen, zodat de zaadjes straks kunnen kiemen om voor onze oogst te zorgen. Maar ook massa's warmte om het lijf moed te geven, want we hebben eerst nog een winter te overleven.
*) Heb ik een jaar extra veel behoefte aan licht, dan werk ik ook met materialen die licht reflecteren. Denk aan spiegels en spiegelbollen, maar ook aan glitter (veel glitter) op handen en/of gezicht. Geeft mij altijd het gevoel dat ik in een heel mooi, feestelijk sprookje ben beland...
Vuur is dus het motto, of het nu buiten is met een vuurkorf of zelfs een vuurplaats, binnen knus knapperend in de openhaard of, zoals in het geval van flat, met een overdosis kaarsjes. Tegenwoordig beschik ik over een tuin met vuurkorf en kan ik ook een midwinterstronk branden, die ik eerst mijn wensen voor het komende jaar heb meegegeven. Dit blok gaat als laatste op het vuur en ik bewaar de as om met Imbolc in mijn tuin te strooien in een vruchtbaarheidsritueel voor Moeder Aarde en mijn eigen dromen.
In het vuur gaan ook de wensen die aan de joeltak hebben gehangen (al dan niet onder luid... gejoel). Ik zoek begin december een mooie (dennen)tak uit in het bos (of bij de bloemenboer) en hang er drie wensen aan: 1 voor mezelf, 1 voor iemand anders en 1 voor bijvoorbeeld Moeder Aarde, de mensheid of het universum in het algemeen. Iedereen die langskomt tussen de dag dat de joeltak hangt en 21 december, mag ook drie wensen ophangen.
Het terugkerende licht zit ook in mijn midwinterkleed: een mooi kleed geborduurd met hulst, maretakken en kaarsjes voor die ene bijzondere dag in het jaar. Omdat ik het per se zelf wil maken, is het inmiddels een project van jaren geworden. Het is nog steeds niet klaar, maar ik hou nog altijd goede moed!
Tot slot deel ik al deze warmte graag met anderen. Met de vogels door extra pinda's, appels en vetbollen op te hangen. En met een uitgebreid diner (als symbool van de restanten van de oogst die aan bederf onderhevig zijn) voor vrienden en een bloem bij afscheid.
De symboliek
Het begin van de winter, maar ook het begin van de langere dagen. Midwinter heeft daarmee net als Midzomer een heel dubbel gezicht. Het symbool daarbij is vuur: voor de zon en voor de warmte die we nodig hebben. Ik zorg er bijvoorbeeld voor dat de warmte naast alle kaarsen ook in de sfeer van het huis zit. Om te beginnen door het op te ruimen, schoon te roken met salie, tijm en rozemarijn, waarna de geuren van kaneel en kruidnagel de warmte terugbrengen.
Bij Midwinter hoort uiteraard de dennenboom, symbool voor Yggdrasil, de levensboom. Voor de Germanen al heilig en magisch dankzij zijn prachtige wintergroen waar zoveel andere bomen hun blad verliezen. Ik versier mijn boom liefst met warme kleuren, herinneringen, lekkers en de ster in de top, terwijl aan de muren groene kransen met dennetakken en hulst (het andere wintergroen) komen te hangen.
Het wiel staat stil en is daarmee een goede gelegenheid om ook je wensen over een dood punt heen te helpen. Bijvoorbeeld door ze wat extra aandacht en energie mee te geven. Midwinter is echt een vurig zonnefeest en wat is er dan mooier om je wensen aan het vuur mee te geven.
Ik noemde eerder al de schoonmaak van het huis. Ook dit is symbolisch voor de tijd van het jaar. Vanaf nu breken ook voor ons weer drukker tijden aan. We moeten plannen smeden, schema's maken, waarna we onze plannen in de wereld kunnen zetten om daar weer later de vruchten van te kunnen plukken. Dit is dan ook de tijd voor de allereerste reiniging, om het komende jaar een schone, vruchtbare bodem te geven.
In de keuken
Pak een willekeurig kerstdiner en je hebt eigenlijk de midwinterkeuken al in de smiezen: kruidig, verwarmend en vol van smaak. Iets wat voor mij absoluut bij dit jaarfeest hoort, is de bisschopswijn die mijn vader altijd met oud en nieuw maakte en schonk. Een prachtige, dieprode kleur en een geur die je de volgende dag nog ruikt. Het geeft me al een fijn gevoel als ik denk dat ik straks weer een glas van deze warme wijn kan opdrinken bij een lekker knapperend vuurtje buiten in de tuin.
In de winter was vroeger geen vers fruit en nauwelijks verse groente te krijgen, dus alles werd gedroogd, ingemaakt, ingezouten, noem maar op, voor deze dagen. Waarom dan ook niet werken met bijvoorbeeld compôtes van gedroogde abrikozen, gedroogde appeltjes? En niet te vergeten, wel vers: de cranberries!
Ben je creatief in de keuken, probeer dan zelf een midwinterstronk van cake en chocolade te maken, of denk aan sterrenkoekjes bestoven met poeder(suiker)sneeuw of zelfs hulstchocolaatjes. Met een beetje fantasie (en wat googlen) kom je al heel ver.
Mogelijk programma
Ik deel mijn eigen beleving, maar ik vind eigen inbreng van de deelnemers belangrijk. Aan de hand van onze gezamenlijke ideeën stel ik het programma voor vandaag samen. Dit zijn een paar suggesties: